Rozdział 21. Utrzymanie programu i danych
W tym rozdziale zbieramy wszystko, co chroni Twoją codzienną pracę: kopie bezpieczeństwa trzymane poza komputerem z bazą, bieżące aktualizowanie programu oraz logi, po które sięgniesz przy diagnozowaniu usterek. Jeden nawyk jest tu ważniejszy od pozostałych: regularne kopie bezpieczeństwa. (Wszystkie wersje)
21.1 Kopie bezpieczeństwa
Najważniejsza zasada w całej instrukcji. Kopię wykonuj co najmniej raz dziennie. Zapisuj ją na innym dysku fizycznym niż ten, na którym leży baza, a najlepiej trzymaj ją w co najmniej dwóch lokalizacjach. Sama domyślna kopia na dysku systemowym nie wystarczy. Poważnej awarii z utratą danych nie da się wykluczyć, pytanie brzmi tylko, kiedy nastąpi.
Konfiguracja automatycznych kopii (Wszystkie wersje)
- Otwórz Opcje, przejdź na zakładkę „Konfiguracja” i wejdź w ustawienia kopii baz danych.
- Określ harmonogram (terminy i częstotliwość wykonywania kopii) oraz lokalizację zapisu. Jako miejsce docelowe wybierz inny dysk fizyczny niż ten z bazą.
- Planujesz wysyłać kopie do chmury? Włącz kompresję i szyfrowanie, a następnie ustaw hasło (minimum 6 znaków).
- Zapisz ustawienia.
Efekt. Od tej pory program sam wykonuje kopie zgodnie z harmonogramem. Każda kopia ma format SQLite, więc możesz ją później wskazać bezpośrednio jako bazę albo przekonwertować do MariaDB/MySQL.
Ważne: hasło do kopii w chmurze. Zaszyfrowanej kopii nie odtworzysz bez hasła. Ustal takie, którego nikt nie zgadnie, ale które sam łatwo zapamiętasz, i przechowuj je w bezpiecznym miejscu.
21.2 Odtwarzanie kopii i uszkodzenia bazy
Co to znaczy? Baza SQLite mieści się w jednym pliku, dlatego odtworzenie kopii polega po prostu na wskazaniu pliku kopii jako bazy. Serwer MariaDB/MySQL to z kolei baza uruchomiona na serwerze, potrzebna przy pracy wielostanowiskowej i zdalnej.
Kopię odtwarzasz, wskazując ją jako bazę w konfiguracji. Do otwartej lokalnej bazy SQLite możesz odtworzyć kopię bez przeszkód. Inaczej z bazą pracującą na serwerze MySQL: do niej nie odtworzysz kopii wprost. W takiej sytuacji odtwórz kopię do innej bazy serwerowej albo przełącz się na czas odtwarzania na inną bazę.
Ważne: gdy baza ulegnie uszkodzeniu. Na uszkodzonej bazie nie kontynuuj pracy. Zamiast tego odtwórz ostatnią dobrą kopię, czyli tę sprzed pojawienia się problemu. Jeżeli baza uszkodziła się w trakcie aktualizacji jej struktury, szukaj ostatniej kopii na tym stanowisku, na którym aktualizację uruchomiono (program wykonuje ją obowiązkowo przed taką operacją) w katalogu kopii. Dane wpisane już po ostatniej dobrej kopii możesz spróbować przenieść z uszkodzonej bazy do odtworzonej przez eksport i import (dotyczy to dokumentów księgowych, e-dokumentów, faktur, płatności i magazynu).
Skąd biorą się uszkodzenia? Najczęściej z awarii sprzętu, zaniku zasilania, zapełnionego dysku, kłopotów z połączeniem sieciowym albo antywirusa, który blokuje pliki bazy. Bazy SQLite nie trzymaj na dysku sieciowym. Gdy potrzebujesz pracy wielostanowiskowej lub zdalnej, postaw serwer MariaDB.
21.3 Przenoszenie programu na nowy komputer
Najwygodniejsza droga prowadzi przez kopię bezpieczeństwa: wykonaj kopię bazy na dotychczasowym komputerze, a na nowym ją odtwórz. Kopia w chmurze dodatkowo upraszcza sprawę, bo tworzysz ją na starym sprzęcie, a pobierasz i odtwarzasz już na nowym. Na koniec zainstaluj program z aktualnego instalatora i jeszcze raz aktywuj licencję.
21.4 Aktualizacje
O aktualizacje nie musisz się martwić, bo program dba o nie automatycznie: przy każdym starcie sprawdza, czy wyszła nowa wersja, i proponuje pobranie wyłącznie zmienionych komponentów. Ręczne sprawdzenie aktualizacji znajdziesz w menu „Pomoc”. Jeśli automatyczna aktualizacja nie dochodzi do skutku (zwykle winny jest antywirus, zapora albo brak uprawnień), zaktualizuj program offline: pobierz aktualny instalator i uruchom go „jako administrator”.
Co to znaczy? Instalatory są dwa: pełny (kompletny program razem z formularzami) i aktualizacyjny („mini”, zawierający tylko pliki wykonywalne, bez definicji formularzy; właśnie ten pobiera automatyczna aktualizacja). Przez 12 miesięcy od zakupu licencji aktualizacje nic nie kosztują. Po upływie tego okresu program działa dalej, przestaje jedynie pobierać nowsze wersje.
Wskazówka. Numer aktualnej wersji programu znajdziesz na dole głównego okna. Zbyt stara wersja potrafi sprawiać kłopoty: może nie aktualizować się samodzielnie, nie znać nowych wzorów formularzy albo nie przeprowadzić aktywacji licencji. Ratunkiem jest wtedy instalacja z aktualnego instalatora.
21.5 Logi i zgłaszanie problemów
Do logów działania programu prowadzi przycisk „Otwórz katalog z logami”, umieszczony pod „Katalogi programu” na zakładce „Konfiguracja”. Szczegółowe logowanie włączysz na zakładce „System”. Licz się jednak z tym, że szczegółowe logi z jednego uruchomienia potrafią urosnąć nawet do kilku gigabajtów (starsze logi znikają same po trzech dniach).
Gdy zgłaszasz problem, dorzuć do zgłoszenia komplet informacji. Dzięki nim odpowiedź przyjdzie szybciej:
- Wersje. Podaj wersję programu (odczytasz ją z dołu okna), wersję licencji (standard / rozszerzona / profesjonalna / dla biur), a przy pracy wielostanowiskowej także wersję serwera MariaDB/MySQL.
- Zrzuty ekranu. Najlepiej wykonane darmowym programem Greenshot, na przykład okna księgowania, edycji rejestru VAT czy raportów.
- Pliki. Deklaracje i pliki JPK dołącz jako załączniki .tmdb, .json lub .xml. Przydają się również raporty w PDF.
- Logi i nagrania. Logi z katalogu logów, a jeśli możesz, także krótki film pokazujący problem.
Rozdział 22. Rozwiązywanie problemów
Zacznij od kilku uniwersalnych kroków, bo one likwidują zdecydowaną większość kłopotów. Dopiero potem sięgnij do zestawienia „objaw i rozwiązanie”, w którym opisujemy konkretne sytuacje. (Wszystkie wersje)
22.1 Pierwsza pomoc: pięć kroków
- Uruchom „jako administrator”. Kliknij skrót programu prawym przyciskiem myszy i wybierz uruchomienie jako administrator. Spora część problemów bierze się właśnie z braku uprawnień.
- Sprawdź wersję i zaktualizuj. Numer wersji widnieje na dole okna. Przestarzały program często sam w sobie jest źródłem kłopotów (zob. 21.4).
- Zresetuj ustawienia skrótem Ctrl+Alt+R. Najlepiej uruchom program na nowo zarówno przed resetem, jak i po nim.
- Sprawdź antywirus i zaporę. Wyłącz je na chwilę i zobacz, czy program zaczął działać. Jeśli tak, dodaj wszystkie katalogi programu do wyjątków.
- Przeinstaluj program z aktualnego instalatora, uruchomionego „jako administrator”, gdy wcześniejsze kroki zawiodły. Po instalacji może być konieczna ponowna aktywacja licencji.
Ważne: antywirusy. Słabej jakości antywirusy to najczęstszy sprawca problemów z instalacją, aktualizacją, aktywacją licencji, wysyłką e-dokumentów, uruchamianiem programu, drukowaniem oraz wykonywaniem kopii. Polecamy wbudowany Windows Defender. Jeśli korzystasz z innego programu, dodaj katalogi TaxMachine do wykluczeń ze skanowania.
Reset ręczny ustawień. Gdy skrót resetu nic nie daje, skasuj pliki ustawień ręcznie: z katalogu C:\Users\Public\Documents\TaxMachine oraz z C:\Users\[NazwaUżytkownika]\AppData\Roaming\TaxMachine. Zostaw jednak w spokoju pliki baz danych (.db) i katalog kopie. Wyjątkiem jest plik cfg.db, który należy skasować.
22.2 Objaw, przyczyna i rozwiązanie
- Program nie startuje (zwłaszcza po aktualizacji). Wyczyść pliki konfiguracyjne według ramki powyżej (bazy i katalog kopie zostają, cfg.db kasujesz), usuń skróty z pulpitu, przeinstaluj program „jako administrator” i aktywuj licencję jeszcze raz. Dodaj też program do wyjątków antywirusa.
- Aktualizacja się nie pobiera. Zwykle blokuje ją antywirus, zapora albo brak uprawnień. Odblokuj połączenie lub zaktualizuj program offline, uruchamiając pełny bądź aktualizacyjny instalator „jako administrator”.
- Błąd podpisu kwalifikowanego („zestaw kluczy nie istnieje”, „nie można znaleźć certyfikatu”). Upewnij się, że wskazujesz właściwy certyfikat i że karta lub nośnik są podłączone. Przeinstaluj oprogramowanie karty (najnowsza wersja od dostawcy, instalacja „jako administrator”), a gdy trzeba, zainstaluj certyfikat ponownie w magazynie osobistym („MY”).
- KSeF 2.0 lub podgląd XML nie działa. Obie funkcje potrzebują nowszego, 64-bitowego systemu oraz komponentu WebView2. Zaktualizuj Windows i WebView2.
- Problemy z e-Deklaracjami lub JPK. Sprawdź połączenie z internetem i metodę podpisu (certyfikat albo dane autoryzacyjne). Bywa, że blokada leży po stronie dostawcy internetu, więc przetestuj wysyłkę na innym łączu.
- Brak funkcji lub komunikat o uprawnieniach. Uruchom program „jako administrator”. Miej też na uwadze, że dostępność części funkcji zależy od wersji licencji: moduł płac i pełna księgowość zaczynają się od Profesjonalnej, a funkcje dla biur znajdziesz wyłącznie w wersji dla biur.
- Praca wielostanowiskowa nie działa albo baza „znika”. SQLite nie jest bazą do pracy w sieci. Przejdź na serwer MariaDB (w Windows nie wymaga on specjalnej konfiguracji) i przejrzyj jego ustawienia. Przy bardzo dużych operacjach pomaga podniesienie parametru max_allowed_packet w MariaDB.
- Włączony tryb zgodności. W trybie zgodności program działa nieprawidłowo. Kliknij prawym przyciskiem skrót albo plik tmxp.exe, wybierz Właściwości, zakładkę Zgodność i odznacz „Uruchom w trybie zgodności z:”.
- Stary lub 32-bitowy system Windows. Zaktualizuj system; zalecamy Windows 10 lub 11 (64-bit). Na starszych systemach część funkcji online może odmówić posłuszeństwa. Wersję systemu sprawdzisz, wpisując winver w oknie Windows+R.
22.3 Gdy nic nie pomaga
Wyczerpałeś powyższe kroki bez efektu? Przygotuj zgłoszenie według punktu 21.5. Komplet informacji (wersje, zrzuty ekranu, logi, pliki deklaracji i JPK) wyraźnie skraca czas potrzebny na rozwiązanie sprawy. Im precyzyjniejszy opis dostaniemy, tym szybciej odpowiemy.