Rozdział 10. Wystawianie faktur
Fakturowanie opiera się w programie na kilku współpracujących kartotekach: jednostkach miary, formach i terminach płatności, kontrahentach, produktach (czyli towarach i usługach), fakturach, a także płatnościach i dokumentach magazynowych. Dobrze jest wypełnić listy produktów i kontrahentów przed wystawieniem pierwszej faktury. (Wszystkie wersje)
10.1 Słowniki: jednostki miary i formy płatności
Oba słowniki pełnią rolę pomocniczą. Wpisujesz do nich jednostki miary (szt., godz., kg itp.) oraz formy i terminy płatności (choćby przelew 14 dni albo gotówkę), a program podpowiada je potem przy wystawianiu faktur. Wystarczy zrobić to jednorazowo, zwykłym mechanizmem dodawania (klawisz Insert).
10.2 Produkty: towary i usługi
Na liście towarów i usług znajduje się wszystko, co może trafić na fakturę lub dokument magazynowy. Nowy produkt dodasz bezpośrednio na tej liście albo „w locie", w trakcie wystawiania dokumentu. Oprócz podstawowych danych każdemu produktowi możesz przypisać:
- stawkę ryczałtu, z której korzysta automatyczne księgowanie faktur,
- precyzję, czyli liczbę miejsc po przecinku przy liczeniu cen jednostkowych,
- informację, czy to usługa: do usług nie tworzy się dokumentów magazynowych, a w ryczałcie obowiązuje dla nich inna domyślna stawka księgowania,
- wymóg podzielonej płatności (MPP) dla konkretnego towaru.
Na karcie towaru zobaczysz również bieżący stan magazynowy wraz z wyceną (według ceny zakupu albo kosztu wytworzenia). Program wylicza te wartości z dokumentów magazynowych.
10.3 Kontrahenci
Każda firma przechowuje swoich kontrahentów pod własnym węzłem „Kontrahenci". Nowego kontrahenta założysz też prosto z faktury, dokumentu płatniczego albo magazynowego, bo okno wyboru kontrahenta ma wbudowaną opcję tworzenia nowego wpisu. Po podaniu numeru NIP dane firmy ściągniesz z bazy REGON.
Wskazówka. Na karcie kontrahenta masz komplet informacji o rozliczeniach z nim: wystawione faktury, dokumenty płatnicze oraz zbiorczą listę z saldem policzonym na dzień każdego dokumentu. Szybko ustalisz, kto zalega i na jaką kwotę.
10.4 Wystawienie faktury
Wystawienie faktury sprzedaży (Wszystkie wersje)
Cel: Wystawić fakturę i przy okazji, jeśli chcesz, zarejestrować jej płatność. Zanim zaczniesz: Przygotuj dane kontrahenta oraz pozycje (produkty lub usługi).
- Rozwiń w drzewie „Sprzedaż / Faktury" i wciśnij Insert.
- Wybierz kontrahenta. Gdy nie ma go jeszcze na liście, wpisz NIP i kliknij przycisk z kropkami przy polu NIP albo „Pobierz z REGON"; nowy kontrahent zostanie od razu zapisany na liście.
- Wprowadź pozycje faktury, wskazując produkty z listy (produkt możesz też założyć „w locie").
- Jeżeli trzeba, na zakładce dokumentu płatniczego zarejestruj płatność, na przykład przelew na pełną kwotę faktury. Do faktury możesz również utworzyć dokument magazynowy WZ.
- Zapisz fakturę.
Efekt: faktura pojawia się na liście faktur. Z tego miejsca ją wydrukujesz, zaksięgujesz i prześlesz do KSeF (rozdział 11).
10.5 Faktury pochodne: korekty, zaliczki, duplikaty
Dokumenty powiązane z istniejącą fakturą tworzysz w oknie jej edycji, na zakładce „Faktury pochodne":
- Korekta: służy do tego przycisk „Wystaw korektę"; razem z korektą możesz od razu zarejestrować przelew zwrotny.
- Zaliczkowa i końcowa: przycisk „Wystaw fakturę zaliczkową". Zaliczka obejmuje całość albo część kwoty (przy częściowej dodajesz później płatność do faktury końcowej). Jedno zamówienie może mieć wiele faktur zaliczkowych.
- Duplikat: kolejny wydruk już istniejącej faktury, przydatny na przykład wtedy, gdy oryginał zaginął.
Co to znaczy? Faktura korygująca poprawia wcześniej wystawioną fakturę (inna ilość, cena, zwrot towaru). Zaliczkowa potwierdza wpłatę przed dostawą, końcowa zamyka rozliczenie po dostawie. Duplikat to następny egzemplarz tej samej faktury z adnotacją „duplikat"; nie stanowi nowego dokumentu księgowego.
10.6 Faktury szczególne i oznaczenia
- Faktura marża: wystawisz ją, ustawiając w pozycjach stawkę „VAT marża".
- Eksportowe i unijne: faktury dla odbiorców zagranicznych, w tym z UE, z odpowiednim ujęciem VAT (na przykład 0% albo „nie podlega").
- MPP (podzielona płatność): oznaczenie mechanizmu podzielonej płatności; na karcie produktu możesz je wymusić dla wybranych towarów.
- Oznaczenia VAT: kody wymagane w JPK (na przykład GTU czy procedury), przypisywane do dokumentów i faktur.
Co to znaczy? MPP (mechanizm podzielonej płatności) to forma zapłaty, przy której netto wpływa na zwykły rachunek sprzedawcy, a kwota VAT na jego osobny „rachunek VAT". Część transakcji podlega mu obowiązkowo.
10.7 Księgowanie faktur, rejestr sprzedaży i JPK_FA
Ręczne przepisywanie faktur do księgi jest zbędne, bo program księguje je automatycznie. W ryczałcie stawka podatku pochodzi z pozycji faktury, a do pozycji trafia z karty produktu, gdzie możesz ją ustawić.
Lista faktur pozwala dodatkowo wygenerować rejestr sprzedaży (zestawienie wystawionych faktur) oraz, gdy zajdzie potrzeba, plik JPK_FA.
Co to znaczy? JPK_FA to plik zawierający szczegóły wystawionych faktur, przekazywany organom skarbowym na żądanie, na przykład w trakcie kontroli. Nie mylić z comiesięcznym JPK_V7.
10.8 Wygląd faktury i ustawienia
Faktury dopasujesz do siebie na kilka sposobów: wstawisz logo, zbudujesz własne wzory wydruku, włączysz oznaczanie faktur jako „opłacone". Dalsze opcje fakturowania, w tym automatyczną numerację i płatności, znajdziesz w oknie edycji firmy (zobacz też Część II, punkt 5.3).
Najczęstsze błędy i pytania
- Nie mogę wystawić dokumentu magazynowego do pozycji. Ta pozycja to najpewniej usługa, a do usług dokumentów magazynowych się nie tworzy.
- Gdzie wystawić korektę albo fakturę końcową? W oknie faktury, na zakładce „Faktury pochodne". Znajdziesz tam przyciski „Wystaw korektę" i „Wystaw fakturę zaliczkową".
- Ryczałt księguje złą stawkę. Zajrzyj do stawki ryczałtu w pozycji faktury oraz na karcie produktu, bo to z niej stawka jest przenoszona.
Rozdział 11. KSeF 2.0
KSeF, czyli Krajowy System e-Faktur, to centralny system rządowy do wystawiania i odbierania faktur ustrukturyzowanych (e-faktur). TaxMachine potrafi wysyłać do niego faktury, pobierać e-faktury od kontrahentów i księgować je automatycznie. (Wszystkie wersje)
Co to znaczy? e-faktura to faktura w ustrukturyzowanym formacie XML, wystawiona lub odebrana przez KSeF. Numer KSeF to 35-znakowy identyfikator faktury nadawany przez system. UPO (Urzędowe Poświadczenie Odbioru) potwierdza przyjęcie dokumentu przez system. Certyfikat / token KSeF to dane uwierzytelniające, dzięki którym program loguje się do KSeF w imieniu podmiotu.
Dobra wiadomość. KSeF obsługują wszystkie wersje programu, ze Standard włącznie. Terminy wejścia obowiązku KSeF przesuwano już kilka razy, dlatego aktualny harmonogram sprawdzaj na stronach Ministerstwa Finansów i u producenta.
11.1 Certyfikaty i tokeny dostępowe
Żeby program logował się do KSeF w imieniu firmy, wprowadź certyfikat (albo token) w oknie edycji firmy, na zakładce „KSeF 2.0". Certyfikat wygenerujesz w Aplikacji Podatnika Ministerstwa Finansów: środowisko produkcyjne działa pod adresem ap.ksef.mf.gov.pl/web, a przedprodukcyjne (demo) pod ap-demo.ksef.mf.gov.pl/web.
Wczytanie certyfikatu KSeF (Wszystkie wersje)
Cel: Połączyć firmę z KSeF. Zanim zaczniesz: Miej pod ręką certyfikat z Aplikacji Podatnika, czyli pliki .key i .crt, oraz hasło do klucza prywatnego.
- Wejdź do okna edycji firmy i otwórz zakładkę „KSeF 2.0".
- Wczytaj klucz publiczny (
.crt) oraz prywatny (.key); program scali je w jeden certyfikat PEM. - Przy kluczu prywatnym wpisz hasło ustalone podczas generowania certyfikatu. Złe hasło skończy się błędem OpenSSL.
- Kliknij przycisk testu: program spróbuje otworzyć sesję KSeF. Zawartość certyfikatu sprawdzisz przez „Pokaż informacje o certyfikacie".
Efekt: firma ma połączenie z KSeF i możesz wysyłać oraz pobierać e-faktury.
Ważne. Ministerstwo Finansów pozwala wygenerować maksymalnie 6 certyfikatów w miesiącu. Gdy zgubisz hasło, anuluj stary certyfikat i utwórz nowy, pamiętając o tym limicie. Certyfikat i token działają tylko w tym systemie, w którym powstały, więc produkcyjny nie zadziała w wersji demo. Podmioty inne niż osoby fizyczne muszą najpierw złożyć upoważnienie ZAW-FA(3) dla jednej osoby fizycznej; dopiero ta osoba nadaje uprawnienia następnym.
Certyfikat czy token? Tokenów można używać do końca 2026 r. Są prostsze, bo wystarczy wkleić token w pole „Token", ale od 2027 r. pozostaną wyłącznie certyfikaty, więc lepiej wdrożyć je od początku. Token obsługuje tylko podmiot, który go wygenerował: biuro rachunkowe nie zaloguje się nim na konto klienta. (Biuro)
11.2 Wysyłanie e-faktur
Fakturę przekażesz do KSeF na dwa sposoby: pojedynczo z jej okna albo zbiorczo z listy faktur.
Wysyłka e-faktur do KSeF (Wszystkie wersje)
Cel: Wysłać fakturę do KSeF i otrzymać jej numer KSeF. Zanim zaczniesz: Potrzebujesz podłączonego certyfikatu (punkt 11.1) i wystawionych faktur.
- Pojedynczo: otwórz fakturę, przejdź na zakładkę „eFaktura" i kliknij „Wyślij". Zobaczysz status przetwarzania, na przykład 150, który oznacza dokument w trakcie obróbki.
- Kliknij „Poświadczenie odbioru", żeby ściągnąć UPO. Status 200 potwierdza przyjęcie faktury i nadanie numeru KSeF.
- Hurtem: na liście faktur zaznacz zakres (pierwsza i ostatnia pozycja z wciśniętym Shift), potem wybierz „Wyślij faktury" dla sesji online albo „Wyślij faktury wsadowo".
- Zaległe potwierdzenia uzupełnisz przyciskiem „Pobierz potwierdzenia".
Efekt: faktury znajdują się w KSeF, mają numery KSeF i pobrane UPO.
Online czy wsadowo? Sesja online zwraca numer KSeF prawie od razu, ale ma limity: do 30 faktur na minutę i 180 na godzinę. Wysyłka wsadowa nie zna takich ograniczeń i sprawdza się przy dużych partiach faktur, tyle że na numer KSeF czekasz dłużej.
11.3 Pobieranie e-faktur
E-faktury od kontrahentów znajdziesz pod węzłem „e-Faktury". Ściągasz je przyciskiem „Pobierz dla podmiotu" (tylko bieżąca firma) albo „Pobierz wszystko" (wszystkie firmy w programie). Program otworzy okno klienta KSeF i od razu sprawdzi, czy pojawiły się nowe faktury. Import zawsze przebiega wsadowo, czyli całymi paczkami.
Wskazówka. Dla „Pobierz wszystko" opcje programu pozwalają określić, ile podmiotów będzie pobieranych równolegle. To wygodne przy obsłudze wielu firm. (Profesjonalna+) Gdy import zawiedzie, zajrzyj do zakładki „Logi" w oknie klienta KSeF.
Jeśli potrzebujesz jeszcze raz ściągnąć faktury sprzed ostatniego importu, zresetuj w programie zapamiętaną „ostatnią datę pobierania".
11.4 Księgowanie pobranych e-faktur
E-faktury księgują się automatycznie. Po imporcie program sam próbuje dobrać sposób księgowania. Ten mechanizm nazywa się rozpoznaniem: startuje automatycznie po pobraniu, ale możesz go też uruchomić ręcznie dla wybranych albo wszystkich nierozpoznanych faktur.
Gdy rozpoznanie się zakończy, w oknie edycji e-faktury sprawdzisz i skorygujesz księgowanie: daty, okresy, sposób ujęcia w KPiR, stawki ryczałtu. Samo księgowanie wywołujesz opcją „Księguj e-faktury" z menu „Narzędzia" (wstążka „Dokumenty księgowe").
11.5 Nadawanie uprawnień (biuro rachunkowe) (Biuro)
Żeby biuro obsługiwało e-faktury klienta jednym certyfikatem, klient musi nadać mu uprawnienia w Aplikacji Podatnika (ap.ksef.mf.gov.pl/web). Klient loguje się (na przykład profilem zaufanym), wskazuje NIP swojej firmy, a w module uprawnień klika „Nadaj uprawnienia". Wybiera rodzaj „Podmiotowi do wystawiania i przeglądania faktur", wpisuje NIP biura, zaznacza „przeglądanie faktur" oraz „z prawem do dalszego przekazywania uprawnienia" i zatwierdza. Czy uprawnienie już działa, sprawdzi w „Zarządzaj uprawnieniami".
Wskazówka dla biur. Po stronie biura oznacz w programie, że dany klient jest fakturowany przez biuro. Wtedy do obsługi jego e-faktur posłuży certyfikat biura, co jest prostsze niż utrzymywanie osobnego tokenu dla każdego klienta.
11.6 Oznaczenia BFK, OFF i DI w JPK_V7(3)
Nowa struktura JPK_V7(3) wprowadziła oznaczenia powiązane z KSeF: BFK, OFF i DI, a także numer KSeF. Program wypełnia je na podstawie pól w oknie edycji dokumentu księgowego. Dwie zasady mają największe znaczenie:
- numer KSeF wpisany w odpowiednim polu musi liczyć dokładnie 35 znaków;
- znacznik BFK trafia do pliku przy dokumencie typu „Faktura VAT", gdy nie podano numeru KSeF, co oznacza fakturę wystawioną poza systemem.
Ważne. Numer KSeF o długości innej niż 35 znaków może spowodować błędne oznaczenia w JPK. Kopiuj go dokładnie z potwierdzenia otrzymanego z KSeF.
Najczęstsze błędy i pytania
- Przy wczytywaniu certyfikatu dostaję błąd OpenSSL. Zwykle winne jest błędne hasło do klucza prywatnego. Podaj hasło z momentu generowania certyfikatu; gdy go nie znasz, anuluj certyfikat i wygeneruj nowy (limit to 6 na miesiąc).
- Certyfikat „nie działa" w wersji demo. Certyfikat i token są ważne tylko w systemie, w którym powstały. Do testów wygeneruj certyfikat w Aplikacji Podatnika DEMO.
- Wysyłka hurtowa „nie wyrabia". Sesja online ma limity 30 faktur na minutę i 180 na godzinę. Przy większej liczbie dokumentów wybierz wysyłkę wsadową.
- Nie widzę nowych e-faktur po pobraniu. Przejrzyj zakładkę „Logi" w kliencie KSeF, a w razie potrzeby zresetuj „ostatnią datę pobierania" i pobierz jeszcze raz.