Instrukcja obsługi TaxMachine

Firma i właściciele

Dodanie firmy do programu, dane podatkowe, właściciele i ich udziały.

Rozdział 5. Dodawanie firmy

Cała praca w programie obraca się wokół firmy (podmiotu). To do niej należą księgi, faktury i deklaracje. W tym rozdziale założysz nowy podmiot i skonfigurujesz jego opcje podatkowe, czyli formę opodatkowania oraz status VAT. (Wszystkie wersje)

5.1 Dodanie firmy krok po kroku

Nowe firmy zakładasz w drzewie, w gałęzi „Firmy". Obowiązuje ten sam mechanizm co wszędzie w programie: dodawanie klawiszem Insert, przez menu podręczne albo z paska narzędzi (opis znajdziesz w Części I, w rozdziale 4).

Dodanie nowej firmy (Wszystkie wersje)

Cel: utworzenie w programie nowego podmiotu (firmy). Zanim zaczniesz: przygotuj podstawowe dane: nazwę, NIP, adres i formę opodatkowania.

  1. Kliknij w drzewie węzeł „Firmy".
  2. Wciśnij Insert. Zamiast tego możesz kliknąć prawym przyciskiem i wybrać „Dodaj" albo skorzystać z przycisku „Dodaj" na pasku narzędzi.
  3. Wypełnij okno danych firmy. Ręczne przepisywanie nie jest konieczne: program ma wbudowaną bazę firm z całej Polski i łączy się z rejestrem REGON, więc po podaniu numeru podpowie resztę danych.
  4. Przejdź na zakładkę „Podatki" i skonfiguruj opcje podatkowe (szczegóły w punkcie 5.2).
  5. Zakończ przyciskiem „Zapisz i zamknij".

Efekt. Nowa firma widnieje w drzewie pod węzłem „Firmy" i możesz na niej dalej pracować.

Co to znaczy? REGON to prowadzony przez państwo rejestr podmiotów gospodarki narodowej. Program potrafi pobrać z niego nazwę i adres firmy, więc nie przepisujesz tych danych samodzielnie.

5.2 Status VAT i opcje podatkowe

Najistotniejsza konfiguracja firmy mieści się na zakładce „Podatki" w oknie jej edycji. Ustalasz tam:

  • formę opodatkowania, na przykład KPiR albo ryczałt; w wersji wyższej dochodzą pełne księgi rachunkowe (Profesjonalna+);
  • status VAT: podatnik VAT czynny albo zwolnienie podmiotowe (program potrafi przy tym wyliczyć limit przychodów uprawniający do zwolnienia);
  • mikrorachunek podatkowy, którego numer program wygeneruje za Ciebie;
  • dodatkowo możesz sprawdzić status VAT firmy na białej liście podatników.

Ważne: pole „Podatnik VAT". Gdy pole „Podatnik VAT" pozostanie niezaznaczone (firma zwolniona), program schowa pola VAT w oknie księgowania dokumentów. Takie działanie jest celowe. Jeśli więc kiedyś przy księgowaniu zabraknie Ci pól VAT, zacznij od sprawdzenia statusu VAT firmy.

Co to znaczy? Biała lista podatników VAT to rządowy wykaz. Sprawdzisz w nim, czy firma (własna albo kontrahent) jest czynnym podatnikiem VAT i czy wskazany rachunek bankowy został oficjalnie zgłoszony.

Mikrorachunek podatkowy to Twój indywidualny numer rachunku do wpłat podatków (PIT, VAT) na rzecz urzędu skarbowego.

Zwolnienie podmiotowe z VAT przysługuje przy niskim rocznym obrocie. Kiedy przekroczysz ustawowy limit, musisz zarejestrować się jako podatnik VAT czynny.

Decyzja o miesięcznym albo kwartalnym rozliczaniu VAT wpłynie potem na typ pliku JPK_V7: miesięczny JPK_V7M albo kwartalny JPK_V7K. Ten temat rozwiniemy w części poświęconej VAT i JPK.

5.3 Automatyczne numerowanie dokumentów

Sposób nadawania numerów dokumentom konfigurujesz w oknie edycji firmy, na zakładkach „Faktury", „Magazyn" i „Dokumenty płatnicze". Po takiej konfiguracji każda nowa faktura i każdy dokument magazynowy otrzyma kolejny numer zgodny z ustalonym wzorem. Nie musisz sam pilnować numeracji.

5.4 Poczta firmy

Pocztę globalną (m.in. do wysyłki faktur) skonfigurowałeś już w Części I. Adres wpisany w oknie edycji firmy służy do wysyłania wiadomości od tego konkretnego podmiotu. To właśnie z niego wyjdą na przykład faktury tej firmy. Konfiguracja wygląda identycznie jak przy poczcie globalnej: serwer, adres, hasło.

Nie pomyl jej z pocztą biura rachunkowego, która służy do korespondencji z klientami. To odrębne ustawienie, dostępne w wersji dla biur. (Biuro)

5.5 Ograniczenia wersji i usuwanie firmy

W wersjach niższych niż Profesjonalna kilka zbiorów ma ograniczoną liczbę pozycji. Najważniejsze progi wyglądają tak:

  • Firmy: Standard: 1 · Rozszerzona: 3 · Profesjonalna / dla biur: bez limitu
  • Właściciele / udziałowcy (łącznie na wszystkie firmy): Standard: 3 · Rozszerzona: 5 · Profesjonalna / dla biur: bez limitu
  • Pracownicy (na każdą firmę): Standard: 10 · Rozszerzona: 20 · Profesjonalna / dla biur: bez limitu

Limity liczbowe to nie wszystko. Wersje poniżej Profesjonalnej nie zawierają także modułu płac (zaawansowane listy płac, nieobecności, deklaracje ZUS, rozliczanie zleceń i dzieł), pełnej księgowości ani obsługi wielu baz danych (Profesjonalna+). Sama wersja Standard jest dodatkowo pozbawiona ewidencji przebiegu pojazdów do celów VAT (Rozszerzona+).

Potrzebujesz więcej firm, właścicieli lub funkcji? Gdy limity Twojej wersji się skończą, przejście na wyższą odblokuje dodatkowe pozycje i moduły. Dotychczasowe dane zostają nietknięte. Szczegóły znajdziesz na program-ksiegowy.pl.

Firmę kasujesz tak samo jak każdy inny element: zaznaczasz ją i wciskasz Delete albo wybierasz „Usuń" z menu podręcznego.

Ważne: kolejność przy usuwaniu. Przed skasowaniem firmy musisz usunąć wszystkie udziały wskazujące na tę firmę (są zapisane pod właścicielami). Bez tego program wyświetli komunikat, że nie może usunąć powiązanych obiektów. Udziały omawia rozdział 6.

Wskazówka: zejście na niższą wersję. Planujesz przejście na niższą wersję? Zacznij od usunięcia danych ponad limit nowej wersji (firm, właścicieli i pracowników), a dopiero potem wprowadź nowy klucz licencyjny.

Najczęstsze błędy i pytania

  • Przy księgowaniu nie widzę pól VAT. Firma jest zapewne oznaczona jako zwolniona z VAT. Jeżeli w rzeczywistości jest czynnym podatnikiem, zaznacz „Podatnik VAT" na zakładce „Podatki".
  • Nie mogę usunąć firmy. Najpierw skasuj udziały tej firmy (znajdziesz je pod właścicielami), a potem usuń samą firmę.
  • Osiągnąłem limit (firm, właścicieli lub pracowników). Tak działają ograniczenia wersji niższych niż Profesjonalna: firmy 1/3, właściciele 3/5, pracownicy 10/20 na firmę. Wersja Profesjonalna i wyższa znosi te limity.

Rozdział 6. Właściciele i udziały

Ten rozdział bywa pomijany, a jego brak wychodzi później przy podatku dochodowym. Właściciel to osoba fizyczna, dla której program wylicza podatek dochodowy i składki ZUS. Udział spina właściciela z firmą. Dopóki tego powiązania nie ma, program nie policzy ani PIT-u, ani zaliczek. (Wszystkie wersje)

6.1 Dodanie właściciela

Ważne: gdzie dodać właściciela. Właścicieli wprowadzasz pod głównym węzłem „Właściciele (osoby fizyczne)" w drzewie, a nie pod gałęzią „Właściciele" wewnątrz firmy. W firmie właściciel pokaże się sam, gdy tylko dodasz mu udział w tej firmie.

Dodanie właściciela (osoby fizycznej) (Wszystkie wersje)

Cel: wprowadzenie osoby, dla której program będzie liczył podatek dochodowy i ZUS. Zanim zaczniesz: przygotuj dane osobowe (m.in. PESEL/NIP, adres) oraz formę opodatkowania.

  1. Zaznacz w drzewie główny węzeł „Właściciele (osoby fizyczne)".
  2. Wciśnij Insert albo wybierz „Dodaj" z menu podręcznego lub paska narzędzi.
  3. Wypełnij dane osoby w oknie edycji właściciela.
  4. Kliknij „Zapisz i zamknij".

Efekt. Właściciel widnieje pod głównym węzłem. Kolejny krok to połączenie go z firmą przez udział (punkt 6.2).

6.2 Udziały, czyli powiązanie właściciela z firmą

Udział informuje program, że konkretna osoba osiąga dochód z konkretnej firmy, i określa w jakiej części. Na tej podstawie program liczy zaliczki oraz roczne PIT-y, także z kilku firm jednocześnie.

Dodanie udziału (Wszystkie wersje)

Cel: połączenie właściciela z firmą, aby dało się liczyć jego podatek. Zanim zaczniesz: właściciel i firma muszą być już dodane.

  1. Pod właścicielem (tym z głównego węzła) dodaj nowy udział klawiszem Insert.
  2. Wybierz firmę, do której odnosi się udział, i podaj jego wielkość.
  3. W firmie jednoosobowej pomijasz daty obowiązywania udziału. Daty wpisujesz tylko w spółkach, w których udziały zmieniają się w czasie.
  4. Zapisz zmiany. Właściciel od razu pojawi się także w gałęzi wybranej firmy.

Efekt. Właściciel ma powiązanie z firmą, więc program może wyliczać jego podatek dochodowy i podstawę składki zdrowotnej.

Co to znaczy? Działalność jednoosobowa (JDG) to firma prowadzona przez jedną osobę. Właściciel ma w niej 100% udziału i dat się nie podaje.

Spółka to firma kilku wspólników. Każdy z nich ma własny udział (np. 50%), a gdy udziały się zmieniają, wpisuje się daty ich obowiązywania.

6.3 Składki ZUS właściciela

Składki przedsiębiorcy ustawiasz w oknie edycji właściciela, na zakładkach „Podatki" i „ZUS". Sporo danych da się przy tym skopiować z firmy właściciela, o ile zostały tam wcześniej wpisane. Oszczędzasz sobie wpisywania tego samego dwa razy.

  • Na zakładce „Podatki" wskazujesz formy opodatkowania, od których ma być opłacana składka zdrowotna.
  • Na zakładce „ZUS" konfigurujesz m.in.: konto ZUS, termin składania deklaracji, kod tytułu ubezpieczenia, ubezpieczenia społeczne (dobrowolne chorobowe, stawka wypadkowego, standardowo 1,67%), Fundusz Pracy, składkę zdrowotną, „niskie składki społeczne" (preferencyjne) oraz mały ZUS+.

Wskazówka. Po poprawnym ustawieniu parametrów podatkowych i składkowych właściciela składki wyliczają się same. Ręczne obliczenia stają się zbędne.

Co to znaczy? Składka zdrowotna to miesięczna opłata na ubezpieczenie zdrowotne. Od 2022 r. jej wysokość wynika z formy opodatkowania oraz dochodu lub przychodu firmy. Program wyznacza podstawę sam, na podstawie ksiąg firm, w których właściciel ma udziały.

Mały ZUS+ to ulga dla mniejszych firm: składki społeczne są niższe i zależą od dochodu.

W tym samym miejscu ustawisz też adres e-mail właściciela do wysyłki powiadomień o składkach ZUS. Sama wysyłka takich powiadomień działa jednak tylko w wersji dla biur. (Biuro)

Wakacje składkowe

Korzystasz ze zwolnienia z opłacania składek, czyli tzw. wakacji składkowych? Zaznacz odpowiednie przełączniki w oknie edycji składki. Program utworzy wtedy właściwe pozycje na deklaracji (część składek pokrywa wtedy budżet państwa).

Co to znaczy? Wakacje składkowe pozwalają wziąć w wybranym miesiącu „urlop" od części składek ZUS. Składki za ten miesiąc opłaca wtedy budżet państwa.

6.5 Deklaracja ZUS DRA i wysyłka przez Płatnik

Kiedy składka jest wyliczona, przygotujesz deklarację ZUS DRA i przekażesz ją do wysyłki przez Program Płatnika.

Co to znaczy? ZUS DRA to miesięczna deklaracja rozliczeniowa składek do ZUS.

KEDU to format pliku służący do przekazywania dokumentów do Programu Płatnika.

Program Płatnika to darmowa aplikacja ZUS do przygotowania i wysyłki dokumentów ubezpieczeniowych.

Wygenerowanie DRA i import do Płatnika (Wszystkie wersje)

Cel: przygotowanie DRA w TaxMachine i wysłanie jej przez Program Płatnika. Zanim zaczniesz: potrzebna jest wyliczona składka właściciela (punkt 6.3) i zainstalowany Program Płatnika.

  1. Przy wyliczonej składce kliknij „Eksportuj do pliku ZUS KEDU", wybierz miejsce zapisu i potwierdź przyciskiem „Zapisz".
  2. Uruchom Program Płatnika i wybierz „Importuj dokumenty…".
  3. W kreatorze importu wskaż dopiero co zapisany plik KEDU i przechodź dalej przyciskiem „Dalej".
  4. Po poprawnym imporcie kliknij „Zakończ".
  5. W Programie Płatnika zweryfikuj dokument, a następnie wyślij go do ZUS.

Efekt. Deklaracja DRA jest w Programie Płatnika i można ją przekazać do ZUS.

Biura rachunkowe dostają dodatkowo automatyzację Programu Płatnika (asystent, automaty wysyłkowe). Opis znajduje się w części dla biur. (Biuro)

6.6 Dokumenty właściciela

Pod właścicielem możesz trzymać jego dokumenty, na przykład związane z rozliczeniami. Dodajesz je i edytujesz według standardowego schematu znanego z reszty programu.

Najczęstsze błędy i pytania

  • Dodałem właściciela, ale program nie liczy podatku dochodowego. Zabrakło udziału. Połącz właściciela z firmą (punkt 6.2), bo dopiero udział umożliwia liczenie PIT i zaliczek.
  • Właściciel „zniknął" lub dodał się w złym miejscu. Właścicieli dodaje się pod głównym węzłem „Właściciele (osoby fizyczne)", nie w firmie. W firmie pojawiają się sami po dodaniu udziału.
  • Składka zdrowotna liczy się błędnie. Zajrzyj na zakładkę „Podatki" właściciela: musisz tam wskazać formy opodatkowania, od których opłacane jest zdrowotne, oraz poprawnie skonfigurować zakładkę „ZUS".